Bạn có từng nghe ai đó ở Sài Gòn nói: “Dạo này con tui nhịn ăn gián đoạn, nghe nói cao hơn được á!”? Thú thật, lần đầu tôi nghe cũng bán tín bán nghi. Nhưng càng tìm hiểu, càng thấy chủ đề này không chỉ hot trong giới ăn theo trend mà còn làm nhiều bậc phụ huynh, nhất là những bạn tuổi dậy thì đang chuẩn bị thi THPT—phải lăn tăn: liệu nhịn ăn gián đoạn (Intermittent Fasting – IF) có thực sự giúp tăng chiều cao?
Bạn thấy đó, IF không chỉ là chuyện “ăn theo giờ”, mà còn liên quan tới insulin, hormone tăng trưởng (GH), và cả khung giờ vàng 16:8 mà ai cũng rỉ tai nhau. Vậy, trong tuổi dậy thì—giai đoạn vàng cho phát triển xương—liệu IF là bạn hay thù?
Giờ thì cùng tôi bóc tách mọi ngóc ngách của chuyện này nhé…
Nhịn ăn gián đoạn (Intermittent Fasting) là gì?
Nếu bạn hay lượn lờ mấy phòng gym ở Sài Gòn dạo gần đây, kiểu gì cũng nghe loáng thoáng: “Tôi đang theo IF 16:8, giảm mỡ siết cơ cực mượt luôn”. Nghe thì fancy, nhưng thực ra Intermittent Fasting (nhịn ăn gián đoạn) đơn giản là cách bạn ăn theo khung giờ nhất định và nhịn phần còn lại trong ngày. Không phải nhịn ăn hoàn toàn đâu, đừng lo—vấn đề là ở khoảng thời gian bạn cho phép mình nạp năng lượng.
Biến thể phổ biến nhất ở Việt Nam (và cá nhân tôi cũng từng thử nghiệm khá kỹ) là 16:8 – tức là bạn nhịn ăn 16 tiếng, thường bỏ bữa sáng, rồi ăn trong khung 8 tiếng còn lại. Có người thì hợp với 18:6, hoặc kiểu 5:2 (ăn bình thường 5 ngày, giới hạn calo 2 ngày). Mỗi kiểu có điểm mạnh riêng, nhưng nhìn chung, mục tiêu là kích hoạt quá trình đốt mỡ và điều hòa hormone như insulin và hormone tăng trưởng.
Tôi từng nghĩ bỏ bữa sáng là “bất lành”, nhất là khi đang ở tuổi dậy thì. Nhưng thực tế, khi làm đúng cách, IF lại giúp cơ thể tối ưu trao đổi chất. (Tôi nói “đúng cách” vì làm sai thì dễ đuối như trái chuối, thiệt đấy.)
Vậy IF có thật sự giúp bạn cao hơn, hay chỉ là công cụ giảm cân của dân gym? Mình cùng đi sâu hơn chút nhé.
Nhịn ăn có ảnh hưởng đến hormone tăng trưởng không?
Câu hỏi này tôi nghe quá nhiều từ các bạn đang tuổi dậy thì hoặc mấy ông bố bà mẹ siêu lo con mình “nhịn ăn rồi không lớn nổi”. Nhưng bạn biết không, câu chuyện hormone tăng trưởng (GH) và nhịn ăn lại thú vị hơn bạn tưởng. Và có cả đống nghiên cứu quốc tế đã đào sâu vụ này rồi.
Điểm mấu chốt là: khi bạn bước vào trạng thái fasting (đặc biệt sau 12–16 tiếng), insulin trong cơ thể giảm mạnh, từ đó tạo điều kiện để GH tăng vọt. Có nghiên cứu cho thấy GH có thể tăng gấp 2 đến 5 lần trong trạng thái nhịn ăn đúng cách (đọc tới đây bạn thấy hơi “what the…?” thì tôi cũng vậy hồi đó).
Bạn thử tưởng tượng: cơ thể bạn lúc đó như được “đặt lại”, tạo ra một môi trường lý tưởng để kích hoạt tế bào gốc, phục hồi mô và thúc đẩy tăng trưởng. Tôi từng nghi ngờ, nhưng sau khi theo dõi chỉ số hormone trong giai đoạn thử IF (có bác sĩ theo dõi nhé), tôi thật sự bất ngờ với mức GH cải thiện.
Tuy nhiên — và đây là dấu chấm quan trọng — điều này chỉ có lợi khi bạn đang ngủ đủ, ăn đủ chất trong khung giờ ăn, và không lạm dụng IF quá mức. Đừng nhịn ăn rồi thức khuya chơi game, vì lúc đó thì GH cũng… chào tạm biệt bạn luôn.
Nếu bạn đang muốn cao hơn, việc hiểu hormone GH là bắt buộc. Và fasting—khi làm đúng—là một “đòn bẩy” cực kỳ tiềm năng.
Nhịn ăn có phù hợp với lứa tuổi phát triển chiều cao?
Thật lòng mà nói, nếu bạn đang trong độ tuổi từ 12 đến 18—cái giai đoạn mà chiều cao có thể “vụt lên” như tre gặp mưa—thì tôi sẽ rất thận trọng với chuyện nhịn ăn. Nghe thì hấp dẫn thật: giảm mỡ, detox, hormone tăng trưởng tăng… nhưng cái giá phải trả đôi khi không đáng một chút nào.
Bạn tưởng tượng xem, một học sinh cấp 2 hay cấp 3, vừa phải học ngày học đêm, vừa hoạt động thể chất, lại còn trong thời kỳ dậy thì nữa… mỗi bữa ăn bỏ qua có thể kéo theo thiếu vi chất, thiếu năng lượng, dẫn đến mệt mỏi, mất tập trung, và thậm chí là rối loạn ăn uống (tôi từng thấy học trò mình rơi vào vòng xoáy đó chỉ vì nghe theo TikTok).
Còn chưa nói đến chuyện suy dinh dưỡng tiềm ẩn, làm chậm phát triển xương, giảm mật độ cơ, và bạn biết rồi đấy… chiều cao là cuộc đua “một đi không trở lại”. Một khi đã bỏ lỡ giai đoạn vàng này, bạn sẽ rất khó để bù đắp sau đó.
Tôi không nói bạn không được quan tâm đến sức khoẻ hay kiểm soát cân nặng. Nhưng nếu bạn đang còn đi học, đang lớn từng ngày, thì ưu tiên vẫn là đủ chất, đủ bữa và đủ giấc ngủ. Fasting có thể để sau. Giờ là lúc bạn cần ăn đúng, chứ không phải ăn ít.
Tác dụng phụ của nhịn ăn sai cách
Nhiều bạn hỏi tôi: “Nhịn ăn mà thấy chóng mặt, đau bao tử… có bình thường không?” Và thật lòng, mỗi lần nghe vậy tôi đều muốn bạn dừng lại một nhịp. Vì khi bạn fasting sai cách, cơ thể phản ứng rất nhanh và rất gắt. Now, tôi nói vậy vì tôi từng “dại dột” thử IF 20:4 hồi còn thiếu ngủ—và trời ơi, hậu quả nó tới liền.
Bạn sẽ dễ gặp mấy vấn đề này (và tôi ghi kèm vài cảm nhận cá nhân để bạn dễ hình dung):
- Đau bao tử, tăng acid dạ dày – Khi bạn để bụng trống quá lâu, acid tiết ra nhiều hơn. Tôi nhớ có hôm đau tới mức không tập nổi buổi gym chiều.
- Giảm trí nhớ, mất tập trung – Thiếu năng lượng não là “đi tong”. Bạn thử học toán trong trạng thái đó đi, tôi cá là bạn sẽ quên sạch công thức.
- Chóng mặt, tụt năng lượng – Đặc biệt khi bạn nhịn mà vẫn vận động mạnh. Cảm giác chân mềm nhũn thì tôi trải rồi—không vui chút nào.
- Rối loạn chuyển hoá, chán ăn – Nhiều bạn trên mạng xã hội than rằng càng nhịn thì càng mất cảm giác đói, và đây là dấu hiệu không hề tốt.
Trường hợp nào có thể áp dụng IF khi muốn cải thiện sức khoẻ?
Nếu bạn là người trưởng thành, đang muốn giảm mỡ, giữ dáng, hoặc cải thiện sức bền, thì Intermittent Fasting (IF) hoàn toàn có thể là một công cụ cực kỳ hiệu quả—nhưng chỉ khi dùng đúng cách. Tôi từng thử qua cả keto, low-carb, eat clean, và cuối cùng vẫn quay lại với IF vì tính linh hoạt của nó. Nó không bắt bạn loại bỏ thực phẩm, chỉ cần ăn đúng khung giờ.
Bạn có thể cân nhắc áp dụng IF nếu:
- ✅ BMI đang vượt ngưỡng hoặc có mỡ nội tạng, nhưng bạn không muốn ép cân quá khắt khe. IF giúp tôi siết nhẹ nhàng mà không mất cơ.
- ✅ Bạn tập luyện đều đặn (gym, yoga, cardio…) và cần kiểm soát thời điểm nạp năng lượng. Tôi hay ăn ngay sau khi tập, lúc cơ thể hấp thu tốt nhất.
- ✅ Bạn có thời gian biểu ổn định, ít bỏ bữa sáng theo thói quen. Vì IF không hợp với ai ăn uống thất thường đâu, thật đấy.
- ✅ Bạn không gặp vấn đề dạ dày hay rối loạn đường huyết. Đây là điều quan trọng nhất—đừng thử IF nếu bạn chưa hiểu rõ sức khỏe nền của mình.
Tin liên quan: Top 15 thực phẩm giúp tăng chiều cao hiệu quả cho trẻ